CA DAO BÌNH ĐỊNH.

Cảm xúc, tản mạn về đất và người Bình Định, những gửi gắm tâm tình qua các danh lam thắng cảnh, địa danh, dấu xưa thành cũ...

Moderator: Bình Lâm

CA DAO BÌNH ĐỊNH.

Postby dh_dsn on Sun Jun 06, 2004 6:56 am

BÌNH ĐỊNH CÓ ĐÁ VỌNG PHU
CÓ ĐẦM THỊ NẠI, CÓ CÙ LAO XANH
EM VỀ BÌNH ĐỊNH CÙNG ANH
ĐƯỢC ĂN BÍ ĐỎ NẤU CANH NƯỚC DỪA.
MY BLACK HORSE !
WIN...WIN...WIN...
dh_dsn
Thành viên
 
Posts: 7
Joined: Fri Mar 19, 2004 4:36 am
Location: HCM
Blog: View Blog (0)
Top

Postby Bình Lâm on Thu Jun 10, 2004 5:04 am

Chủ đề này hay lắm. Tiếc là anh em ta ít học văn, lại không có tài liệu nên ... mò vậy thôi.
1. Rượu ngon Trường Thế (*)mê ly
Gặp nem Chợ Huyện(**) bỏ đi sao đành
--------
Chợ Trường Thế ở thôn Hữu Thành, xã Phước Hoà.
Chợ Huyện là chợ Bồ Đề cũng thuộc huyện Tuy Phước
2.Tháp Bánh ít đứng sít cầu Bà Gi
Sông xanh, núi cũng xanh rì
Vào Nam ra Bắc, ai cũng đi con đường này.
Nghìn năm gương cũ còn đây
Lòng ơi! Phải lo nung son sắt kẻo nữ đầy bể dâu
3. Đi xa nhớ bánh tráng mè
Mùi quê phảng phất dặm doè hương đưa
Image
Còn ăn, hết về ngoại ăn
Bình Lâm
Ban huấn luyện
 
Posts: 934
Joined: Mon Apr 19, 2004 12:10 am
Location: Tuy Phước (Gia Lai)
Blog: View Blog (0)
Top

Postby Góp vài câu copy-paste on Thu Jun 10, 2004 5:36 am

Ai về Tuy Phước ăn nem
Ghé qua Hưng Thạnh mà xem Tháp Chàm

Gò Găng có nón chung tình
Ở đây có một dạ với mình, mình ơi!

Lụa Phú Phong nên duyên nên nợ
Nón Gò Găng khắp chợ mến thương

Em về Đập Đá quê cha
Gò Găng quê mẹ, Phú Đa quê chồng

Đường lên An Lão cheo leo
Thương em anh mới băng đèo tới đây

Bao giờ rừng An Lão hết cây
Sông Lại Giang hết nước thì em đây mới hết tình

Dừa xanh trên bến Tam Quan
Dừa bao nhiêu trái thương chàng bấy nhiêu

Vọng Phu thuộc dãy núi Bà
Phước Sơn chất ngất gọi là núi Ông
Phải chi đây đó vợ chồng
Gánh tương tư khỏi nặng lòng nước non

Hòn Ông đứng trước hòn Bà
Chồng cao vợ thấp đôi đà xứng đôi

An Khê nổi tiếng hòn Bình
Ngày xưa Nguyễn Huệ ẩn binh chốn này

Qua đình ngã nón trông đình
Đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu

Ngó lên hòn tháp Chợ Dinh
Biết ai còn tưởng nghĩa mình hay không?

Cầu Đôi mà tháp cũng đôi
Dễ chi nhân nghĩa mà rời được nhau

Vững vàng tháp cổ ai xây
Bên kia Thủ Thiện bên này Dương Long

Nước sông trong dò lòng dâu bể
Tiếng anh hùng tạc để nghìn thu
Góp vài câu copy-paste
 
Top

Postby cóp pi-pát on Thu Jun 10, 2004 8:04 am

Tuồng Bình Định, rạp Phú Phong
Ở nam nước mắm, tỉnh đông chè tàu
Phong lưu chẳng thiếu đâu đâu…
User avatar
cóp pi-pát
Thành viên
 
Posts: 9
Joined: Thu Jun 10, 2004 7:58 am
Location: KhoXiMin
Blog: View Blog (0)
Top

Postby duphat on Tue Jun 15, 2004 9:21 am

Đối với ngư dân đánh cá, sống với sông nước và sóng biển bao quanh, họ phải luôn đối chọi với tất cả bão tố ập đến bất cứ lúc nào. Cuộc sống ở đây là cuộc sống trong cái trần trụi tiếp cận hoàn toàn với thiên nhiên mênh mông bao la. Ca dao chính là nơi để cho họ thể hiện tâm tình của mình một cách sâu sắc nhất.
Ra đi sóng biển mịt mù,
Trời cho lưới nặng dô hò ta kéo lên.

Trong điều kiện nghề đánh cá xưa còn là một cuộc vật lộn bằng sức người nhỏ bé, hàng ngày với biển cả, việc đi nghề của nam giới đã trở thành mối lo lớn nhất xâm chiếm lòng người phụ nữ. Trong cái nỗi lo ấy, họ chỉ biết dùng ca dao để biểu hiện:
Nồm nam, bấc chướng sóng lượn ba đào
Anh đi câu, biết chừng nào anh vô?

Nỗi lo ấy ngày cùng tăng dần lên xâm chiếm lòng người phụ nữ. Bởi người con trai ra đi trong buổi sáng có nồm nam, có bấc chướng, nghĩa là có sóng có gió. Sóng gió ấy cùng ngày như dữ dội hơn lên. Vần trắc trong từ "chướng", "lượn" trong bài ca làm cho ta có cảm giác như con gió bấc đang ập đến, ngọn sóng đang bổ đến. Hai từ đầy tượng hình ấy, như nhịp sóng nhấp nhô, làm nổi rõ sự thấp thỏm, lo âu của người phụ nữ ở nhà. Người phụ nữ đã biết rằng làm dâu vùng biển có nghĩa là phải chịu cảnh đơn chiếc, ngóng trông mong chờ:
Cha mẹ muốn ăn cá thu
Gả con dưới biển mù mù tăm tăm

Có khi đó là tâm trạng chọn chồng có nghề chắc chắn, chứ không như nghề biển:
Khó như nghề ruộng em theo
Giàu như nghề biển hết chèo hết ăn

Ca dao xuất hiện nhiều bài, nhiều ý bày tỏ sự mong chờ trông đợi của người phụ nữ:
Lạy bà cho nổi gió nồm
Cho chồng tôi ở ngoài khơi trở về

Hay:
Thuyền xuôi ra cửa Khánh Hòa
Buồm giăng hai cánh dạ em đà héo hon.

Và phải chăng, sự chờ mong trông đợi đó đã kết tinh thành nét tính cách phổ biến và được biểu hiện bằng hình tượng người đàn bà bồng con trông chồng hóa đá trong truyền thuyết Vọng Phu như ở vùng biển Phù Cát (Bình Định) và ở miền Trung.
Cư dân miền biển Bình Định có một đời sống tình cảm phong phú, bộc trực nhưng rất thủy chung:
Cá nục gai bằng hai cá nục vọng
Vợ chồng nghĩa nặng, nhân ngãi tình thâm
Xa nhau muôn dặm cũng tầm
Gặp nhau hớn hớ tay cầm lời trao.

Họ đã từng thề nguyền với nhau. Với chàng thì:
Gió đưa trăng chứ trăng nào đưa gió
Quạt đưa đèn chứ đèn có đưa ai
Bao giờ cho sóng bỏ gành
Cù lao bỏ biển thì anh bỏ nàng.

Còn với nàng:
Tay cầm chiếc chiếu luôn
Tay luồn chiếc chiếu cổ
Tay cầm chiếc chiếu cổ trải chỗ ghềnh Bà
Chàng than thiếp khóc đau dạ xót lòng
Lời thề giữa có gành Ông
Chết đi thì mất em không bỏ chàng.

Tình cảm của cư dân biển với nhau thật cụ thể, như cô gái miền biển ở đây:
Ngó ra ngoài biển ba lần
Thấy anh nằm trần trong dạ xót xa
Trở về mua lụa đậu ba
Cắt áo cổ giữa lại tra nút vàng
Không ai mà gởi đến chàng
Canh khuya chàng bận kẻo nhiễm thương hàn khổ thân.

Có một đêm trăng trên biển, rất trong và sáng, và cũng rất bao la. Gió hiu hiu thổi mát rười rượi. Người con gái, trước khung cảnh ấy, đã nhớ người yêu:
Đêm qua trăng dội xuống thuyền
Anh đi em nhớ sụt sùi lòng trông

Hay
Đêm qua trăng dội xuống thuyền
Tay cầm gáo nước sụt sùi nhớ em.

Câu ca mang đặc thù của miền biển không thể lẫn được. Cái ánh trăng ở đồng bằng êm ả hơn nhiều. Người ta chỉ có thể nói trăng dọi, trăng soi chứ không thể nói là trăng dội như người ở miền biển. Từ "dội" mạnh mẽ, phù hợp với tính chất biển, lại đi với từ "sụt sùi" - một từ mạnh nữa - nhằm thể hiện nỗi nhớ của cô gái đầy xao động và mạnh mẽ.
Tình cảm của người dân miền biển đối với nhau cũng rất mặn mòi như muối biển. Do vậy mà họ lên án những ai bội bạc nghĩa tình. Đây là một ví dụ:
Đem em mà bỏ đầu gành
Kéo neo mà chạy sao đành ông trời ơi!

Ca dao miền biển cũng diễn tả tâm tình với những hình ảnh gần gũi mà thật là tài tình:
Chiều chiều én liệng ngoài khơi
Thấy anh ba chốn bốn nơi em buồn.


Chim nhàn bắt cá lượn khơi
Thấy anh chơm chẩu nhiều nơi em buồn.

Nhưng bao trùm lên ca dao miền biển Bình Định là việc xây dựng hình ảnh chứa đựng những yếu tố bất ngờ vô cùng thú vị thể hiện niềm vui sống của họ. Câu ca ở đây thật là tuyệt diệu:
Anh về tìm vảy cá trê
Tìm gan tôm sú, tìm mề con lươn
Bao giờ sứa nọ có xương
Dây tơ hồng có rễ thiếp thương với chàng
Bao giờ đậu phụng bò giàn
Bí đao bò đất thiếp với chàng gày duyên

Nói là vô cùng thú vị bởi những sự vật đưa ra của cô nàng trong cuộc thách để trao duyên này thật là quá quắt. Tất cả đều là những sự vật, sự việc không thể có hoặc không thể xảy ra, và chàng trai chắc chắn là nếm mùi thất bại rồi. Làm gì có vảy cá trê, có gan tôm sú, có mề con lươn! Làm thế nào mà sứa nọ có xương, bí đao bò đất được cơ chứ! Mọi sự vật, sự việc đưa ra là trái ngược với thực tế, chính là để khẳng định dứt khoát cái tâm ý chẳng vừa lòng chàng trai nọ của cô gái.
Tương tự như thế, ta thấy có cặp hình tượng gắn liền với biển cả, sông nước như: cá - nơm; chài - cá… trong ca dao miền biển:
Chàng ràng như cá quanh nơm
Nhiều con ánh rạng không biết đơm con nào?

Ngôn ngữ của cư dân vùng biển rất hiện thực, là ngôn ngữ hằng ngày, với những hình tượng đẹp như: "Đêm nay anh gối tay nàng - Ngày mai ra biển gối đàn dây neo". Đó là hệ thống từ vựng: sóng, nước, cát, gành, cù lao, nậu nại (người làm muối), vạn (xóm), nậu rỗi (người buôn bán cá), nậu rớ (người làm rớ)…Chúng ta cũng có thể tìm thấy ở đây những cấu trúc ngôn ngữ, những mô típ như những câu mở đầu với: "Cầm… mà vãi….".
Thể hiện một sự thất vọng:
- Cầm chài mà vãi xuống đầm
Cá đâu không thấy chầm hâm hết ngày
- Cầm chài mà vãi xa ghe
Cá không thấy cá lại hè kéo lên
- Cầm chài mà vãi lỗ tre
Cá không thấy cá lại nghe rách chài
- Cầm chài mà vãi xuống sông
Cá đâu không thấy ngòi trông hết ngày

Hay cấu trúc "Ngó" (lên, ra, vô, xuống) thường đi với những lời âm tình:
- Ngó lên trên trời trời cao lồng lộng
Ngó xuống biển biển rộng chơi vơi
Rạng ngày mai mỗi đứa mỗi nơi
Bưng chén cơm lên, để xuống không vơi hột nào
-Ngó ra ngoài biển ba lần
Thấy anh ở trần trong bụng xót xa…

Khả năng sáng tạo và phát hiện của ngôn ngữ cư dân biển trong việc diễn đạt tâm tình của mình là vô cùng. Thật tài tình khi dùng hình ảnh "em có chồng như cá cắn câu" trong câu:
Em có chồng rồi như cá mắc vào câu
Mắc đàng đuôi thì thậm dễ, mắc đàng đầu thì thâm.

Một hình tượng rất thực tế, thực tế từ cuộc sống. Hay:
Thuyền không bánh lái thuyền quày
Em không cha mẹ ai bày em nên?

Diễn đạt mạnh mẽ hơn có câu:
Ai mà ở lỗi lời nguyền
Xuống ghe ghe úp, xuống thuyền thuyền trôi.

[/i]
duphat
Thành viên
 
Posts: 32
Joined: Tue Mar 30, 2004 8:41 am
Location: HCM
Blog: View Blog (0)
Top

Re:

Postby quynhonweta on Fri Oct 15, 2004 7:35 am

Anh Bình Lâm ơi, khi nào anh đăng bài viết, xin cho thênm nguồn trích dẫn bài viết đó từ đâu nhá. Cảm ơn nhiều! Ở đây có nhiều tư liệu hay, cơ quan mình muốn lưu trữ nhưng không biết nguồn trích đành chịu....
WELCOME TO BINHDINH LIBRARY
http://www.thuvienbinhdinh.com
quynhonweta
Thành viên
 
Posts: 5
Joined: Wed Oct 13, 2004 3:17 am
Blog: View Blog (0)
Top

Postby curchi on Sat Oct 16, 2004 7:44 am

Hẹ hẹ ! Đây là CA RAO

Chuồn chuồn bay thấp thì cao
Bay mưa thì nắng bay vào thì ra
Image
User avatar
curchi
Site Admin
 
Posts: 1287
Joined: Fri Mar 19, 2004 4:46 am
Location: Bình Định
Blog: View Blog (1)
Top

Re:

Postby Bình Lâm on Sun Oct 17, 2004 7:37 am

quynhonweta wrote:Anh Bình Lâm ơi, khi nào anh đăng bài viết, xin cho thênm nguồn trích dẫn bài viết đó từ đâu nhá. Cảm ơn nhiều! Ở đây có nhiều tư liệu hay, cơ quan mình muốn lưu trữ nhưng không biết nguồn trích đành chịu....

Cám ơn về lời khen. Mình sẽ cố gắng ghi cho bài bản để tiện tra cứu. Riêng phần ca dao Bình định, có nhiều người nghiên cứu cứ tưởng những câu thơ trong NNBĐ của Quách Tấn là ca dao nhưng sự thực không phải. Có nhiều bài thơ câu hát thực ra chính là do Trường Xuyên (tức là Quách Tấn) "vẽ ra".
Mong bạn cùng chúng tôi trao đổi để biết rõ thêm về các vấn đề thuộc về Bình Định.
Image
Còn ăn, hết về ngoại ăn
Bình Lâm
Ban huấn luyện
 
Posts: 934
Joined: Mon Apr 19, 2004 12:10 am
Location: Tuy Phước (Gia Lai)
Blog: View Blog (0)
Top

Postby 359NTB on Tue Mar 01, 2005 6:27 am

Anh về Bình Định chi lâu
Bỏ em ở lại hái dâu một mình”

Anh về Bồ Địch, Giếng Vuông,
No cơm ấm chiếu luông tuồng bỏ em

Tiếng đồn con gái Phú Trung
Nấu cơm không chín mở vung xem nồi
Tiếng đồn con gái Phú Tài
Nấu cơm không chín đốt nồi cơm khê

Tiếng đồn anh hay chữ
Tài ngang Cử, Tú
Lại đây em hỏi một đôi câu
Ngọt ngay nước chảy dưới cầu
Gọi cầu Nước Mặn cớ bởi đâu hỡi chàng

Tiếng đồn anh hay chữ
Thường đọc sách Kinh Thi
Hỏi anh ông Văn Vương đi cưới bà Hậu Phi năm nào?

Nước trên nguồn chảy tuôn ra biển
Cảm thương người một kiểng hai quê
Cầu Đôi liền lối đi về
Mịt mùng mây phủ An Khê, Phú Tài

Giữa đường không tiện nói năng
Xửng mưa cùng xuống Gò Găng tỏ tình
Gò Găng có chợ có đình
Người quen thấy mặt Thần Linh chứng lời

Gò Bồi có nước mắm cơm
Ai đi cũng nhớ cá tôm Gò Bồi

Nước Lại giang mênh mang mùa nắng
Giòng sông Côn lai láng mùa mưa
Đã cam tháng đợi năm chờ
Duyên em đục chịu trong nhờ quản bao

Muốn ăn đi xuống, muốn uống đi lên
Quán Ngỗng Gò Chim Cầu Chàm Đập Đá
Vũng Nồm nhiều cá, Vũng Bấc nhiều tôm
Chợ chiều bán cơm, chơ mai bán gạo
359NTB
Thành viên
 
Posts: 26
Joined: Wed Jun 23, 2004 8:13 am
Location: TPHCM
Blog: View Blog (0)
Top

Postby 359NTB on Tue Mar 01, 2005 6:32 am

Ca dao Bình Ðịnh thật hay
Câu thơ như giọt rượu cay ấm lòng
Quê hương trái đất nửa vòng
Ngày thương đêm nhớ như mong mẹ về


Ai về Bình định thăm bà
Ghé vô em gởi lạng trà Ô long
Trà Ô long nước trong vị ngọt
Tình đôi mình như đọt mía lau

Anh đi bờ lở một mình
Phất phơ chéo áo giống hình trò Ba
Trò Ba đi học trường xa
Cơm canh ai nấu mẹ già ai coi

Củ lang Ðồng phó
Ðậu phộng Hà nhung
Chồng bòn thiếp mót bỏ chung một gùi
Chẳng may duyên nợ sụt sùi
Thôi thôi cũng mặc, anh đá gùi anh đi

Ngó lên trên trời có đám mây xanh
Chính giữa mây trắng, chung quanh mây vàng
Anh chào nàng rồi lại hỏi nàng
Phụ mẫu nhà đã định đức đông sàng hay chưa?
Hay là đón gió chờ mưa?
Có sao nói thiệt sớm trưa anh đợi chờ!

Ðèn hết dầu đèn tắt
Nhang hết vị hết thơm
Anh đừng lên xuống đêm hôm
Thế gian đàm tiếu nam nồm khổ em!
359NTB
Thành viên
 
Posts: 26
Joined: Wed Jun 23, 2004 8:13 am
Location: TPHCM
Blog: View Blog (0)
Top


Post a reply

Smilies
em22 em36 em26 em39 em29 em35 em31 em34 em32 :D :) ;) :( :o :shock: :? 8-) :lol: :x :P :oops: :cry: :evil: :twisted: :roll: :!: :?: :idea: :arrow: :| :mrgreen: :geek: :ugeek:
Quote Selected
 

Return to Nước non Bình Định

Who is online

Users browsing this forum: Alexa [Bot], Yahoo [Bot] and 2 guests